Keti's (15-16)

1. wie zijn ze?

2. Leefwereld

• gezin
• school
• vrije tijd
• vrienden
• seksualiteit

3. uitdaging: openheid

1.  Wie zijn ze?

Meisjes worden hun veranderd lichaam langzaamaan gewoon.  Tijdens het spel testen ze graag hoever ze kunnen gaan met hun lichaam en ze experimenteren op seksueel vlak (één op vier jongeren heeft het eerste intiem contact tussen 14 en 16 jaar). 
Jongens veranderen nog sterk.  Hun groeiende kracht proberen ze graag uit tijdens hevige spelen.

De ketiperiode is een tijd van vragen stellen.  Over hun identiteit, bijvoorbeeld, die ze vergelijken met die van leeftijdsgenoten maar ook met de ideaalbeelden die ze zien via de media.  Ze vragen hun ouders en leiding over de keuzes die zij vroeger gemaakt hebben.  Ze nemen de maatschappij niet meer zoals ze is, maar stellen haar rechtvaardigheid in vraag.  Ze zijn vatbaar voor extremen, omdat ze zich in hun zoektocht naar hun eigen weg afzetten tegen de massa en zo grondig mogelijk willen experimenteren met rollen.

Keti’s zijn een stukje volwassener dan tito’s.  Ze voelen zich ook echt al een hechte groep.  Ze schatten hun grenzen en kwaliteiten veel beter in, los van populariteit.  Hierdoor vermindert het pestgedrag, al durven keti’s af en toe van het rechte pad af te wijken.  Populariteit is toch nog van belang.
Keti’s zijn in staat anderen en regels bewust te respecteren, maar ook bewust te negeren.

Tips:

• Ken de leefwereld van je keti’s.  Luister, kijk, vraag – kortom: toon interesse, om hen zo beter te begrijpen.
• Zorg voor boeiende activiteiten.  Laat in je programma ruimte voor experimenteren.  Keti’s kunnen over bepaalde zaken zeker al mee beslissen.  Als begeleiding leg je de lijnen van het speelveld vast, daarbinnen kun je je keti’s vrijlaten.
• Doe mee, speel mee.  Je maakt als leiding deel uit van de ploeg en kunt die van daaruit (bege)leiden.
• Keti’s spiegelen zich aan jou, gedraag je dan ook!

2.  Leefwereld

Gezin

De houding tegenover hun ouders kan heel sterk verschillen.  Sommige keti’s liggen overhoop met hun ouders of met de nieuwe partner van een ouder, anderen komen er goed mee overeen.  Dat heeft veel te maken met de mate waarin ze onafhankelijk willen zijn én van de mate waarin de ouders hen die vrijheid geven.  Keti’s willen de wereld ontdekken en grenzen (proberen te) verleggen.

Tips:

• Ga op huisbezoek, zo krijg je een goed beeld van de thuissituatie van je keti.

School

De school is voor keti’s de plek om vrienden te ontmoeten.  Huiswerk maken, lessen leren: keti’s doen het omdat ze weten dat het nodig is voor later.  De druk van thuis kan soms wel groot zijn!  Leerkrachten zijn volgens hen zeveraars.  Slechts een enkeling slaagt erin respect van hen te krijgen.  Meer dan eens is dat de leerkracht die hen als echte jongvolwassenen behandelt.

Vrije tijd

Vrienden staan centraal: keti’s beginnen uit te gaan en zoeken zich een eigen weg in het hele vrijetijdsgebeuren.  Sommige keti’s ontdekken nieuwe interesses die niet meer met Chiro te combineren zijn: uitgaan, weekendwerk, shoppen, enz.  Keti’s vinden dat ze te weinig vrije tijd hebben.  Als ze niet bij vrienden zijn, luisteren ze naar muziek, spelen of chatten ze op de computer of lezen ze een boek.

Tips:

• Bij keti’s ligt de nadruk van evaluatie eerst op de activiteiten en in de loop van het jaar meer op de groep.  Keti’s trekken zich de ploeg en hun plaats daarin heel sterk aan, want de Chiro neemt een alsmaar belangrijker plaats in hun leven in.  Het is nodig dat ze zich daar goed voelen.
• Bij keti’s is het zeker niet slecht om enkele methodieken subtiel te verwerken in je evaluatiemomenten.  Let erop dat je opbouwend evalueert en afbrekende kritiek vermijdt, zeker bij groeps- en persoonsgerichte evaluaties.

Vrienden

Veel keti’s hebben een grote vriendengroep.  Vaak wordt populariteit afgemeten aan het aantal vrienden dat ze hebben.  Ze kunnen zich ook erg laten beïnvloeden door wat hun vrienden zeggen of doen, vooral op het vlak van roken, drinken, kleren en Chiro.  Toch hebben ze nood aan een hechtere vriendschap, iemand aan wie ze alles kunnen toevertrouwen. 
Op het internet maken ze afspraakjes met hun vrienden, delen ze nieuwtjes en posten ze hun favoriete groepsfoto’s.  Hoe meer virtuele vrienden, hoe beter.

Tips:

• Durf spanningen in de groep aan te halen en te bespreken.  Doe geregeld ploegvormende activiteiten om een hechte ploeg te maken en te houden.
• Sociaalnetwerksites vertellen je veel over je keti’s, ook over de relaties binnen de groep.  Gebruik het internet om hen te bereiken, tag hen in foto’s, maak een groep voor je keti’s, enz.  Verwerk nieuwe media in je spel, je keti’s vinden het top!
• Alcohol is verboden onder zestien jaar en dat geldt ook in de Chiro!

Seksualiteit

Seksualiteit krijgt een nieuwe betekenis.  Meisjes krijgen aandacht van jongens van hun leeftijd.  Ze leggen contacten, krijgen erkenning – dat is allemaal zeer belangrijk voor hun zelfwaardering.  Maar die veranderingen brengen ook twijfels met zich mee.  Voldoe ik wel aan de verwachtingen van de jongens?  Ben ik wel aantrekkelijk?
De seksuele ervaring binnen je ketiploeg is waarschijnlijk erg gevarieerd.  Terwijl de ene nog nooit verliefd geweest is, maakt de andere zich al zorgen over uitblijvende maandstonden na een onveilige vrijpartij.

Verliefdheid gaat nog sterker meespelen dan voordien, maar ze beginnen te beseffen dat dat soms overgaat of soms vervangen wordt door liefde.  Je krijgt zo het rijtje: vriend, verliefd, lief.  Jongeren van die leeftijd experimenteren met relatievormen, waarbij de zogenaamde seriële monogamie het meest voorkomt: ze hebben één vaste relatie en als dat niets wordt, proberen ze het met iemand anders.

De ontwikkeling van het vrijgedrag van jongeren gaat meestal geleidelijk, omdat ze moeten leren hun eigen gevoelens te uiten en om te gaan met die van een partner.  Daarbij worden grenzen en verlangens langzaam duidelijk.  Die ontwikkeling verloopt in een aantal stadia: van zoenen en tongzoenen over strelen boven de kleren en strelen onder de kleren, tot naakt vrijen en geslachtsgemeenschap.
Keti's merken dat er veel normen en regels zijn over relaties en seksualiteit en dat toch iedereen recht heeft op zijn of haar eigen mening over seks.  Boodschappen in media en omgang zijn echter vaak tegenstrijdig en verwarrend.  Ze moeten zelf leren kiezen. 

De groepsnorm is heteroseksualiteit.  Voor tieners die twijfelen aan hun seksuele voorkeur is dat lastig.  Een heteroseksuele omgeving is voor hen geen ‘oefentuin’ waarin ze veilig op zoek kunnen gaan naar hun eigen identiteit.

Tips:

• Keti’s kijken naar je, bewust of onbewust ben je nog altijd een voorbeeldfiguur voor hen.
• Je bent een vertrouwenspersoon voor je keti’s.  Het is belangrijk dat je eerlijk bent, en dat je de dialoog durft aangaan.  Ga daar niet te ver in: je bent leiding, geen hulpverlener.
• Keti’s praten graag over relaties en seks.  Iedereen mag een mening hebben over seksualiteit, ook al hebben ze er zelf weinig ervaring mee.

3.  Uitdaging: Openheid

• Creëer openheid via vertrouwensspelen, samenwerkingsopdrachten en teamspelen.  Zo kan de zoektocht naar hun eigen identiteit samen aangepakt en verder begeleid worden.
• Neem spelvormen waarvoor ze hun lichaam inzetten en ontdekken, waarin ze het eigen lijf ervaren en (leren) aanvaarden.  Lichamelijk contact is niet voor iedereen evident, het is persoons- én cultuurafhankelijk.  Als begeleiding moet je stilstaan bij je eigen houding.
• Geef hen het gevoel dat betrokkenheid omgezet kan worden in een actieve bijdrage tot een andere wereld.  Laat ze gebruik maken van concrete acties in de nabije omgeving – voor, via en met vrienden.  Maar je kunt niet altijd bezig zijn over de maatschappelijke problematiek waar keti’s zich nog niet echt bij betrokken voelen.
• Keti’s vinden het soms leuk om zelf een programma in elkaar te steken en om leiding te zijn over hun eigen groep.  Vergeet niet dat je als leiding de volledige eindverantwoordelijkheid draagt.
• Bij keti’s hoeft de leiding er bij de vrije momenten niet altijd bij te zijn.  Er is niets mis met een babbel of een rustig moment, maar zorg ervoor dat dat niet de hoofdactiviteit van elke Chironamiddag is.  Motiveer je leden met je programma of maak samen afspraken over de duur van een vrij moment.
• Keti’s zijn best in staat om een open discussie te houden over leefregels.  Geef je keti’s zoveel mogelijk inspraak, binnen de grenzen die een leidingsploeg opstelt.  In tegenstelling tot aspi’s zullen zij elkaar nog onvoldoende aanspreken op ‘overtredingen’.  Als leiding heb je daar een duidelijke taak in.
• In sommige groepen zonder aspi's worden keti’s aangesproken om leiding te worden.  Dat is niet ideaal, maar soms is er geen andere oplossing.  Ook bij keti’s kun je het hebben over engagement, groepen begeleiden en keuzes maken.  Tips over preleidingsvorming vind je op www.chiro.be/alive.